Mỹ: 10 chuyên ngành đại học khiến sinh viên hối tiếc nhất – Những ngành học được mong muốn thay thế

Việc lựa chọn ngành học đại học tại Mỹ đang trở thành một quyết định được các gia đình cân nhắc kỹ hơn bao giờ hết. Không chỉ liên quan đến sở thích và định hướng nghề nghiệp, chuyên ngành còn có thể ảnh hưởng trực tiếp đến mức lương, cơ hội việc làm, khả năng trả nợ học phí và thu nhập trong suốt sự nghiệp.

Trong bối cảnh chi phí giáo dục đại học tại Mỹ ngày càng cao, nhiều sinh viên bắt đầu quan tâm nhiều hơn đến lợi tức đầu tư của tấm bằng đại học. Một câu hỏi được đặt ra là: nếu được lựa chọn lại, sinh viên Mỹ có tiếp tục theo học ngành mà mình đã chọn hay không?

Một khảo sát được ZipRecruiter thực hiện với hơn 1.500 sinh viên tốt nghiệp đại học đang tìm việc cho thấy 44% người tìm việc có bằng đại học cho biết họ hối tiếc về chuyên ngành đã lựa chọn.

Đáng chú ý, những ngành như báo chí, xã hội học, truyền thông và giáo dục nằm trong nhóm có tỷ lệ hối tiếc cao nhất.

Vì sao ngày càng nhiều sinh viên Mỹ cân nhắc lại giá trị của bằng đại học?

Trong nhiều năm, bằng cử nhân được xem là một trong những khoản đầu tư quan trọng nhất đối với người trẻ tại Mỹ. Tuy nhiên, chi phí học đại học tăng cao cùng gánh nặng nợ vay sinh viên khiến bài toán này trở nên phức tạp hơn.

Nhiều gia đình phải cân nhắc không chỉ học phí mà còn tiền nhà, bảo hiểm, ăn uống, sách vở và các chi phí sinh hoạt khác trong suốt bốn năm.

Trong khi đó, thị trường lao động cũng đang thay đổi.

Một số doanh nghiệp, đặc biệt trong lĩnh vực công nghệ, đã giảm hoặc loại bỏ yêu cầu bằng đại học đối với một số vị trí. Thay vào đó, nhà tuyển dụng chú trọng hơn đến kỹ năng thực tế, kinh nghiệm, chứng chỉ chuyên môn và khả năng giải quyết vấn đề.

Điều này khiến một bộ phận sinh viên đặt câu hỏi: Nếu đã phải đầu tư hàng chục nghìn hoặc thậm chí hàng trăm nghìn USD cho đại học, ngành học nào có khả năng mang lại lợi ích nghề nghiệp tốt nhất?

Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa bằng đại học mất giá trị.

Theo báo cáo “Lợi ích của việc học đại học” của Trung tâm Giáo dục và Lao động thuộc Đại học Georgetown, người có bằng cử nhân thường kiếm được nhiều hơn đáng kể so với người chỉ có bằng tốt nghiệp trung học. Báo cáo cho rằng nhóm có bằng cử nhân có thu nhập cao hơn khoảng 84% so với nhóm chỉ tốt nghiệp trung học.

Nói cách khác, bằng đại học vẫn có giá trị, nhưng ngành học có thể tạo ra sự khác biệt rất lớn về thu nhập và cơ hội nghề nghiệp.

10 chuyên ngành đại học khiến sinh viên Mỹ hối tiếc nhất

Theo khảo sát của ZipRecruiter với hơn 1.500 sinh viên tốt nghiệp đang tìm việc, những ngành thuộc nhóm có mức độ hối tiếc cao bao gồm báo chí, xã hội học, truyền thông và giáo dục.

Danh sách cụ thể được đề cập trong khảo sát gồm:

1. Báo chí
2. Xã hội học
3. Truyền thông
4. Giáo dục
5. Marketing
6. Khoa học chính trị
7. Nghệ thuật
8. Lịch sử
9. Ngôn ngữ
10. Sinh học

Điểm chung của nhiều ngành trong nhóm này là sinh viên có thể yêu thích nội dung học tập, nhưng sau khi tốt nghiệp lại phải đối mặt với thị trường lao động có tính cạnh tranh cao hoặc mức lương khởi điểm không tương xứng với chi phí đã bỏ ra.

Điều này đặc biệt trở thành vấn đề khi sinh viên phải trả khoản vay học phí trong nhiều năm.

Báo chí: ngành học hấp dẫn nhưng thị trường việc làm cạnh tranh

Báo chí là một trong những ngành được sinh viên Mỹ nhắc đến nhiều khi nói về sự hối tiếc sau tốt nghiệp.

Ngành học này có thể phù hợp với những người yêu thích viết lách, nghiên cứu, phỏng vấn và các vấn đề xã hội. Tuy nhiên, thị trường truyền thông đã thay đổi mạnh trong thời đại số.

Các tòa soạn truyền thống phải cạnh tranh với mạng xã hội, nền tảng video, podcast và các công cụ nội dung sử dụng AI.

Sinh viên báo chí vì vậy ngày càng cần bổ sung kỹ năng dữ liệu, SEO, video, mạng xã hội, phân tích nội dung và công nghệ truyền thông nếu muốn tăng khả năng cạnh tranh.

Xã hội học và khoa học chính trị

Xã hội học và khoa học chính trị cung cấp nền tảng kiến thức rộng về xã hội, con người và hệ thống chính trị.

Tuy nhiên, không phải mọi vị trí việc làm sau khi tốt nghiệp đều yêu cầu trực tiếp bằng chuyên ngành này.

Nhiều sinh viên có thể phải học thêm bằng sau đại học, chứng chỉ chuyên môn hoặc kết hợp với các kỹ năng khác để mở rộng cơ hội nghề nghiệp.

Truyền thông và marketing

Truyền thông và marketing vẫn là những lĩnh vực có nhu cầu nhân sự, nhưng mức độ cạnh tranh rất cao.

Đặc biệt, sự phát triển của AI đang thay đổi nhanh chóng công việc liên quan đến viết nội dung, quảng cáo, nghiên cứu khách hàng và sản xuất truyền thông.

Sinh viên theo học những ngành này có thể cần trang bị thêm kỹ năng phân tích dữ liệu, quảng cáo số, thương mại điện tử, AI và quản trị thương hiệu.

Giáo dục

Giáo dục là ngành có ý nghĩa xã hội lớn và nhu cầu nhân lực luôn tồn tại. Tuy nhiên, thu nhập, khối lượng công việc và yêu cầu nghề nghiệp có thể khiến một số sinh viên nhìn lại quyết định của mình sau khi tốt nghiệp.

Điều này cho thấy mức độ hài lòng với ngành học không chỉ phụ thuộc vào việc sinh viên có thích ngành đó hay không mà còn liên quan đến mức thu nhập, sự ổn định và triển vọng nghề nghiệp.

Những ngành sinh viên Mỹ ước mình đã chọn thay thế

Điểm đáng chú ý trong khảo sát ZipRecruiter là khi được hỏi nếu có thể quay ngược thời gian, nhiều sinh viên hối tiếc cho biết họ sẽ lựa chọn khoa học máy tính hoặc quản trị kinh doanh.

Hai lĩnh vực này có điểm chung là khả năng ứng dụng rộng trong thị trường lao động.

Khoa học máy tính có thể mở ra cơ hội trong phát triển phần mềm, dữ liệu, an ninh mạng, trí tuệ nhân tạo, điện toán đám mây và nhiều lĩnh vực công nghệ khác.

Trong khi đó, quản trị kinh doanh có thể ứng dụng trong tài chính, marketing, bán hàng, vận hành, quản trị doanh nghiệp và khởi nghiệp.

Đây cũng là lý do những ngành có tính ứng dụng cao thường được sinh viên đánh giá tích cực hơn khi bước vào thị trường lao động.

STEM tiếp tục dẫn đầu về triển vọng thu nhập

Theo nghiên cứu của Georgetown, sự khác biệt về thu nhập giữa các lĩnh vực học tập rất đáng kể.

Nhóm STEM gồm khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học được dự đoán nằm trong nhóm có mức thu nhập cao nhất.

Ngoài STEM, y tế và kinh doanh cũng là những nhóm ngành có triển vọng thu nhập tương đối tốt.

Điều này không đồng nghĩa mọi sinh viên STEM đều có mức lương cao hoặc mọi sinh viên nhân văn đều có thu nhập thấp. Kết quả thực tế còn phụ thuộc vào trường đại học, địa điểm làm việc, kinh nghiệm, kỹ năng, cấp độ học vấn và chuyên môn cụ thể.

Tuy nhiên, xét trên quy mô lớn, lựa chọn ngành học có khả năng tạo ra khác biệt đáng kể về thu nhập trong cả sự nghiệp.

Theo phân tích được đề cập, những ngành có mức lương cao nhất có thể mang lại tổng thu nhập suốt đời cao hơn khoảng 3,4 triệu USD so với nhóm ngành có mức lương thấp nhất.

Đây là con số đủ lớn để khiến các gia đình phải cân nhắc nghiêm túc trước khi lựa chọn chuyên ngành.

Khoa học máy tính đứng đầu về mức độ hài lòng

Theo ZipRecruiter, sinh viên tốt nghiệp ngành khoa học máy tính nằm trong nhóm hài lòng nhất với lựa chọn chuyên ngành.

Mức lương khởi điểm trung bình hàng năm của nhóm này được ghi nhận ở mức gần 100.000 USD.

Cùng với khoa học máy tính, những người học tội phạm học, kỹ thuật, điều dưỡng, kinh doanh và tài chính cũng có mức độ hài lòng tương đối cao.

Điểm chung của các ngành này là có mối liên hệ khá trực tiếp giữa kiến thức được đào tạo và nhu cầu tuyển dụng.

Sinh viên tốt nghiệp có thể xác định rõ hơn những vị trí công việc mà mình có thể ứng tuyển, từ đó rút ngắn khoảng cách giữa giáo dục và thị trường lao động.

Lương không phải yếu tố duy nhất nhưng ngày càng quan trọng

Sinem Buber, nhà kinh tế trưởng của ZipRecruiter, cho rằng kết quả nghề nghiệp có ảnh hưởng lớn đến mức độ hài lòng của sinh viên với chuyên ngành.

Theo bà, lương vẫn là yếu tố quan trọng nhất. Tuy nhiên, sự ổn định việc làm ngày càng trở nên quan trọng hơn, đặc biệt trong những giai đoạn người lao động lo ngại về suy thoái kinh tế.

Điều này tạo ra một thay đổi đáng chú ý trong cách sinh viên lựa chọn ngành học.

Trước đây, nhiều học sinh có thể ưu tiên ngành mình yêu thích nhất. Ngày nay, họ có xu hướng cân nhắc đồng thời ba yếu tố:

Sở thích + cơ hội việc làm + khả năng thu nhập.

Một ngành học lý tưởng không nhất thiết phải là ngành có mức lương cao nhất. Quan trọng hơn là ngành đó phải phù hợp với năng lực của sinh viên và tạo ra con đường nghề nghiệp đủ rõ ràng.

Du học sinh Việt Nam nên lựa chọn ngành học tại Mỹ như thế nào?

Đối với học sinh Việt Nam có kế hoạch du học Mỹ, bài toán lựa chọn ngành càng cần được chuẩn bị kỹ.

Không nên chỉ lựa chọn một ngành vì thấy ngành đó đang “hot” hoặc có mức lương cao.

Trước khi quyết định, học sinh nên xem xét:

• Khả năng học tập thực tế của bản thân.
• Sở thích và năng lực cá nhân.
• Nhu cầu nhân lực tại Mỹ.
• Mức học phí của trường.
• Cơ hội học bổng.
• Cơ hội thực tập trong quá trình học.
• Triển vọng việc làm sau tốt nghiệp.
• Khả năng học tiếp chương trình thạc sĩ nếu cần.
• Mức lương khởi điểm và khả năng tăng thu nhập.
• Chi phí sinh hoạt tại bang hoặc thành phố nơi theo học.

Ví dụ, một ngành có mức lương cao nhưng học phí quá lớn và không phù hợp với năng lực có thể không phải lựa chọn tốt.

Ngược lại, một ngành có thu nhập trung bình nhưng học phí hợp lý, có học bổng và phù hợp với năng lực có thể mang lại hiệu quả đầu tư tốt hơn.

Có nên chọn ngành chỉ vì mức lương cao?

Đây là một trong những sai lầm phổ biến.

Một sinh viên không thích lập trình sẽ khó có thể duy trì động lực trong chương trình khoa học máy tính chỉ vì nghe nói mức lương có thể lên tới gần 100.000 USD/năm.

Tương tự, nếu một người không phù hợp với môi trường chăm sóc sức khỏe, việc lựa chọn điều dưỡng chỉ vì triển vọng việc làm có thể tạo ra áp lực lớn.

Thu nhập nên là một tiêu chí, không phải tiêu chí duy nhất.

Một lựa chọn ngành học tốt cần cân bằng giữa khả năng, sở thích, chi phí đào tạo và triển vọng nghề nghiệp.

Câu chuyện về những ngành đại học khiến sinh viên Mỹ hối tiếc không có nghĩa một số ngành học là “vô giá trị”. Ngược lại, nó cho thấy quyết định chọn ngành cần được đặt trong mối quan hệ giữa giáo dục, chi phí và thị trường lao động.

Bằng đại học vẫn mang lại lợi thế đáng kể về thu nhập so với chỉ có bằng tốt nghiệp trung học. Tuy nhiên, sự khác biệt giữa các ngành học có thể rất lớn.

Khoa học máy tính, kỹ thuật, điều dưỡng, kinh doanh và tài chính đang được đánh giá cao nhờ triển vọng nghề nghiệp và thu nhập. Trong khi đó, những ngành như báo chí, xã hội học, truyền thông và giáo dục có thể đòi hỏi sinh viên phải có kế hoạch nghề nghiệp rõ ràng hơn để tối ưu hóa giá trị của tấm bằng.

Đối với học sinh Việt Nam chuẩn bị du học Mỹ, bài học quan trọng nhất không phải là “chọn ngành lương cao”, mà là chọn ngành phù hợp với năng lực, sở thích, ngân sách gia đình và nhu cầu của thị trường lao động.

Một quyết định được chuẩn bị kỹ ngay từ đầu có thể giúp sinh viên giảm đáng kể nguy cơ phải đổi ngành, kéo dài thời gian học hoặc tốt nghiệp nhưng gặp khó khăn khi bước vào thị trường việc làm.

Câu hỏi thường gặp về lựa chọn ngành học tại Mỹ

1. Ngành nào có triển vọng tốt tại Mỹ?

STEM, y tế, kinh doanh, tài chính và một số lĩnh vực công nghệ thường có triển vọng việc làm và thu nhập tốt. Tuy nhiên, triển vọng cụ thể thay đổi theo từng ngành nghề và thị trường lao động.

2. Có phải học ngành nhân văn là khó xin việc?

Không. Các ngành nhân văn có thể cung cấp kỹ năng tư duy phản biện, giao tiếp, nghiên cứu và viết lách. Tuy nhiên, sinh viên có thể cần kết hợp thêm kỹ năng chuyên môn hoặc kinh nghiệm thực tế để tăng khả năng cạnh tranh.

3. Vì sao sinh viên báo chí và truyền thông dễ hối tiếc về ngành học?

Một nguyên nhân là thị trường truyền thông thay đổi nhanh, trong khi số lượng vị trí truyền thống có thể hạn chế. Sinh viên cần chủ động bổ sung kỹ năng số, dữ liệu, video, SEO và AI.

4. Có nên chọn khoa học máy tính chỉ vì lương cao?

Không nên. Khoa học máy tính có triển vọng tốt nhưng chương trình học đòi hỏi tư duy logic, toán học và khả năng tự học. Sinh viên cần đánh giá mức độ phù hợp trước khi lựa chọn.

5. Du học Mỹ có nhất thiết phải chọn ngành lương cao nhất?

Không. Mục tiêu nên là tìm ngành phù hợp với năng lực và có triển vọng nghề nghiệp tốt trong khả năng tài chính của gia đình.

6. Làm thế nào để giảm nguy cơ hối tiếc sau khi chọn ngành?

Hãy nghiên cứu chương trình đào tạo, cơ hội nghề nghiệp, mức lương, học phí, tỷ lệ việc làm và yêu cầu tuyển dụng trước khi nộp hồ sơ. Nếu có thể, hãy trao đổi với sinh viên đang học và người đã tốt nghiệp ngành đó.